ZonMW: Kankerbehandeling op maat

18 maart 2019 – Fundamenteel onderzoek stond aan de basis van de gepersonaliseerde behandeling van patiënten met kanker. Dankzij whole genome sequencing kunnen artsen hun patiënten tegenwoordig behandelen op basis van hun individuele genetische opmaak. Dat is goed nieuws voor de patiënt en voor de medische wetenschap, volgens  Edwin Cuppen, wetenschappelijk directeur van Hartwig Medical Foundation in een interview met ZonMW.

DNA is moleculair kookboek

DNA, ons moleculaire kookboek, is terug te vinden in iedere lichaamscel. Het bevat alle recepten voor de eiwitten die elke cel zijn functie geven: het genoom. De informatie in het genoom is geschreven in vier soorten letters: de basen cytosine, guanine, adenine en thymine. Net als bij het meerdere malen overschrijven van een recept kunnen er bij het kopiëren van het DNA fouten ontstaan tussen de letters, en kunnen fouten optreden door externe risicofactoren als ultravioletlicht en roken. Deze mutaties kunnen kanker veroorzaken door het zelfcorrigerend vermogen van het genoom te ondergraven.

Historie

Sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw kunnen wetenschappers de letters van het moleculaire kookboek lezen. In eerste instantie konden onderzoekers met handmatig sequencen dagelijks honderd tot duizend letters van het genoom ontcijferen. Door dit proces te automatiseren, liep dit omstreeks de jaren ’90 op tot honderdduizenden. Die ontwikkeling leidde tot het Human Genome Project, een internationaal samenwerkingsverband van onderzoekers dat in de loop van vijftien jaar het complete menselijk genoom kon uitlezen.

Whole genome sequencing

Dankzij verbeteren en opschalen van dat sequencen, is het mogelijk om binnen een enkele dag het genoom van een individuele persoon te verwerken: whole genome sequencing. Die technologie stelt onderzoekers en behandelaars in staat om het DNA van patiënten met kanker onder de loep te nemen, en ze op basis van hun genetische opmaak een gepersonaliseerde behandeling te bieden.

Precieze geneesmiddelen

Het fundamentele onderzoek maakt het mogelijk om geneesmiddelen te ontwikkelen die preciezer zijn dan de klassieke chemotherapie. Nieuwere geneesmiddelen grijpen specifiek in op een of meerdere processen die schuilgaan achter het ontstaan van kanker. Maar, die middelen zijn vaak zo specifiek, of de processen waar ze op aangrijpen zo complex, dat ze niet werken bij alle patiënten met kanker.

Project TANGO

Daarom is het nodig om de kennis verder uit te breiden zodat geneesmiddelen nog specifieker toegediend kunnen worden.

In het project TANGO zoekt een nationaal samenwerkingsverband van wetenschappers naar een oplossing. De whole genome sequencing die de Hartwig Medical Foundation uitvoert, staat aan de basis. Ze verzamelt relevante informatie uit het DNA van individuele patiënten, en bouwt aan een database inclusief klinische gegevens van de patiënt.

Onderzoekers en behandelaars zoeken naar verbanden. Het doel is te kunnen voorspellen of iemand wel of niet reageert op een bepaalde soort immuuntherapie. Dat voorkomt bijwerkingen en onnodig voorschrijven van dure geneesmiddelen.

Lees het hele artikel op de website van ZonMW.

Meer informatie

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee