Stand van zaken oncologisch onderzoek bij Sanofi

17 september 2018 – Kanker is wereldwijd de tweede belangrijkste doodsoorzaak. Terwijl de ziekte nog steeds vele levens eist – bijna negen miljoen in 2015 volgens de WHO, hebben belangrijke wetenschappelijke ontwikkelingen in de afgelopen decennia zich vertaald in grotere overlevingskansen.

Toename kanker wereldwijd

Maar de strijd is nog lang niet gestreden. Deskundigen voorspellen wereldwijd een toename van 70% in het aantal kankergevallen de komende twee decennia. Kanker ontstaat wanneer menselijke cellen ongecontroleerd groeien en zich tumoren vormen, die zich vervolgens van het ene lichaamsdeel naar het andere kunnen verspreiden. De opkomst van kanker is het gevolg van verschillende factoren, zoals slechte eetgewoonten en een vergrijzende wereldbevolking; ouderen zijn gevoeliger voor verschillende vormen van kanker. Kanker kan iedereen treffen, ongeacht waar mensen wonen. Wel is kanker vaker dodelijk in gebieden met lage en middeninkomens, waar minder gezondheidszorg en screeningsmogelijkheden zijn.

Kennis over kanker groeit

Al tientallen jaren omvatten standaard kankertherapieën: chirurgie, bestraling of chemotherapie, of een combinatie daarvan. Maar, naarmate onderzoekers meer leren over menselijke genen, hebben ze ook meer kennis gekregen over de werking van kanker. Dat maakt het mogelijk om nieuwe medicijnen te ontwikkelen, die bedoeld zijn om een ​​specifieke kankersoort aan te pakken en te voorkomen dat deze zich verspreidt. In feite is meer dan 70% van de recente overlevingswinsten in kanker te danken aan de vooruitgang van de behandelingen, inclusief nieuwe geneesmiddelen.

Van traditionele naar nieuwe therapieën

De term ‘kanker’ betekent niet één enkele ziekte. Wetenschappers herkennen tegenwoordig honderden verschillende kankers. Dit maakt de behandeling nog uitdagender, omdat kanker geen externe aanvaller is zoals een virus. “Kanker zit in ons lichaam, wanneer onze eigen cellen ongecontroleerd beginnen te groeien,” vertelt Joanne Lager, hoofd RenD Oncologie bij Sanofi. “In tegenstelling tot een infectie, waar je een afwijking tussen de infectie en de gastheer kunt vinden, maakt kanker deel uit van de gastheer zelf.”

Onderzoek naar inzet immuunsysteem

Daarom zoeken wetenschappers naar nieuwe manieren om kanker te behandelen, waarbij het immuunsysteem van het lichaam wordt ingeschakeld om te helpen de complexe gevaren te bestrijden die zich in elke tumor bevinden. “We hebben nu uitgebreid begrip van de biologie van tumorcellen,” zegt Laurent Debussche, namens Sanofi. Nieuwe technologieën stellen wetenschappers in staat om “enorme” hoeveelheden genetische data over kanker te analyseren.

Veranderingen oncologieportfolio Sanofi

Sanofi investeert al vele jaren in oncologisch onderzoek. Nieuwe technologieën en behandelingen dragen bij aan een volledige transformatie van de oncologieportfolio in de komende vijf jaar. Sanofi richt zich op het ontwikkelen van nieuwe behandelingen die het eigen immuunsysteem activeren. “Kankers groeien erg snel en ze veranderen gemakkelijk, ze kunnen muteren en resistent tegen therapieën worden,” aldus Lager. “Daarom hebben we veel verschillende manieren nodig om de tumor aan te vallen en moeten we nadenken over manieren om therapieën te combineren.”

Complexiteit van kanker

De strijd tegen zo’n gecompliceerde ziekte vereist een veel dieper begrip van hoe kanker werkt en hoe kanker het eigen immuunsysteem voor de gek houdt; een geavanceerd verdedigingsmechanisme waarvan de rol is om bedreigingen, zoals infecties of kanker te identificeren en te vernietigen. Een van de belangrijkste spelers van dit natuurlijke verdedigingsmechanisme is de T-cel, een soort witte bloedcellen. Wanneer T-cellen een tumor vinden, kunnen ze de tumor vasthouden en vernietigen.

Om ervoor te zorgen dat T-cellen geen normale cellen vernietigen, heeft het lichaam een ​​”checkpoint-systeem” ontwikkeld. T-cellen bevatten een eiwit dat bekend staat als PD-1 (Programmed cell death protein 1). Normale cellen bevatten een eiwit dat PD-L1 (Programmed death-ligand 1 ) wordt genoemd. De twee eiwitten binden samen en fungeren zo als een veiligheidsmechanisme of controlepunt, om te voorkomen dat T-cellen de cellen vernietigen die ons lichaam nodig heeft. Sommige tumoren produceren echter ook veel PD-L1, wat de natuurlijke reactie van T-cellen voor de gek houdt en voorkomt dat ze de kanker aanvallen.

(Her)inschakelen immuunsysteem

De truc voor onderzoekers was om medicijnen te vinden, die het controlepunt stoppen en het immuunsysteem weer inschakelen. Deze geneesmiddelen, controlepuntremmers genaamd, blokkeren de PD-L1-eiwitten in kankercellen of de PD-1-eiwitten in de T-cellen die daarop reageren. Door een van deze eiwitten te blokkeren, worden de “remmen” op het immuunsysteem vrijgegeven en neemt het vermogen van T-cellen om kankercellen te vernietigen toe, vertelt Alexander Zehnder, Global Head of Oncology voor Sanofi Genzyme.

Klinisch succes met controlepuntremmers

Eerdere klinisch successen met controlepuntremmers, zoals anti-PD (L) 1 en anti-CTLA4, resulteerden in hernieuwde interesse in het toepassen van immunotherapie bij kankerzorg. Helaas profiteert slechts een fractie van de kankerpatiënten van checkpoint-remmers, waarbij tot 80% van de kankerpatiënten niet of slecht reageert op de checkpoint-blokkade. Een van de centrale vragen in de klinische oncologie en in het oncologisch onderzoek is hoe deze weerstand te overwinnen is.

Verschillende reacties op behandeling

Ook de wetenschappers van Sanofi zoeken naar antwoorden. “Bij Sanofi zijn we erg gefocust op het begrijpen waarom bepaalde kankerpatiënten baat hebben bij behandelingen met controlepuntremmers, of andere immunotherapie, en anderen niet”, legt Dmitri Wiederschain, hoofd van het immuno-oncologisch onderzoek, uit.

Publiek private partnerschappen

Om dit verschil in klinische respons beter te begrijpen, heeft Sanofi zich aangesloten bij belangrijke publiek-private partnerschappen in Europa (Innovative Medicines Initiative) en in de VS (Partnership for Acceleration of Cancer Therapeutics) om monsters van patiënten van immunotherapie klinische studies in detail te bestuderen.

Op basis van deze kennis ontwerpt Sanofi nieuwe immunotherapieën en nieuwe combinaties van bestaande medicijnen.

Wetenschappers van Sanofi hebben bijvoorbeeld ontdekt dat een van de redenen waarom tumoren weerstand bieden aan de behandeling met een controlepuntremmer, is omdat ze te veel TGFb-moleculen produceren, waarvan bekend is dat ze de tumoren onzichtbaar maken voor het immuunsysteem. Daarom doet Sanofi nu onderzoek naar geneesmiddelen die TGFb blokkeren.

Een andere hoeksteen van onze strategie in immuno-oncologie is het concept van multi-targeting. Sanofi streeft naar de ontwikkeling van therapieën die tegelijkertijd verschillende manieren inzetten om de afweerreactie van ons immuunsysteem tegen de tumor opnieuw te activeren.

Drie gebieden van onderzoek

Sanofi investeert in drie belangrijke gebieden van oncologisch onderzoek en ontwikkeling:

  • Immunotherapie, inclusief checkpoint-remmers om te bepalen of ze het immuunsysteem van het lichaam effectiever kunnen maken tegen de ziekte.
  • Vooruitgang in genetische kennis om de subtiele verschillen tussen gerelateerde kankers beter te begrijpen, zodat ze op verschillende en effectievere manieren kunnen worden behandeld. 20 jaar geleden beschouwden kankeronderzoekers longkanker als een enkele ziekte – en behandelden zij het ook op die manier. Genetica maakt het mogelijk unieke “biomarkers” op longkankercellen te identificeren. Eén ziekte wordt nu als verschillende kankers beschouwd. Dit begrip kan leiden tot het identificeren van diverse gerichte therapieën.
  • De centrale rol van geslachtshormonen bij borst- en prostaatkanker. Onderzoekers zetten nu kennis over hormoonreceptoren in om nieuwe therapieën te kunnen introduceren.

Meer informatie

 

 

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee