Postcodegeneeskunde (1996)

14 mei 2012 – Volgens de Zorgverzekeringswet heeft de patiënt ‘verzekerde aanspraak’ of wel recht op verstrekking van een vorm van zorg indien hij daarop naar inhoud en omvang redelijkerwijs is aangewezen (Besluit zorgverzekering art. 2.1). Verzekerden hebben dus recht op innovaties die worden gerekend tot de actuele stand van de wetenschap en de praktijk en die niet expliciet zijn uitgesloten van de verzekerde ziekenhuiszorg. Tot 1 januari 2012 werd de behandeling met dure innovatieve geneesmiddelen veiliggesteld door de beleidsregel Dure geneesmiddelen.

Een korte terugblik op de toegang tot innovatieve behandelingen in Nederland in de laatste decennia.

Naar de rechter voor Taxol

De beleidsregel Dure geneesmiddelen is in 2002 ingesteld om de grote problemen op te lossen die in de jaren negentig van de voorgaande eeuw waren ontstaan met de baanbrekende maar dure behandelingen van onder meer kanker. In 1996 kwam het geneesmiddelen paclitaxel (Taxol) beschikbaar voor de behandeling van borst- en eierstokkanker. Patiënten moesten die innovatieve behandeling soms via de rechter afdwingen omdat de door de overheid vastgestelde ziekenhuisbudgetten onvoldoende waren berekend op deze innovaties.

Ziekenhuizen moesten alle nieuwe behandelingen betalen uit het voor het ziekenhuis vastgestelde totaalbudget. ‘Rijke’ ziekenhuizen met reserves konden het zich wel veroorloven om patiënten die behandeling aan te bieden; ‘arme’ ziekenhuizen niet – terwijl de patiënten er wel recht op hadden. Als een arts een patiënt vertelde dat de innovatieve behandeling de beste voor hem was maar dat het ziekenhuis dat niet kon betalen en daarom de behandeling moesten onthouden, was dat strafbaar.

Zo ontstond de ‘postcodegeneeskunde’ en de tweedeling in de zorg. Woonde de patiënt in het juiste gebied met een rijk ziekenhuis, dan kon hij rekenen op de beste behandeling – in alle andere gevallen niet. Patiënten meldden zich bij ziekenhuizen waarvan bekend was dat behandelingen daar werden gegeven. Maar, omdat de ziekenhuisbudgetten waren afgestemd op de adherentie, het lokale zorggebied, moesten deze ziekenhuizen patiënten van buiten hun regio gaan weigeren. Patiënten hadden daardoor slechte, ongelijke en onbetrouwbare toegang tot innovaties.

Onderhandelen over vergoeding voor behandelkosten

In antwoord op de slechte, ongelijke en onbetrouwbare toegang tot innovaties (postcodegeneeskunde) werd in 2002 werd de beleidsregel Dure geneesmiddelen ingevoerd. Elk ziekenhuis kon vanaf dat moment apart onderhandelen met de regionale zorgverzekeraar over de compensatie van de kosten van dure geneesmiddelen en een vergoeding afspreken tot een maximum van 75% van de netto inkoopkosten.

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee