Kwaliteit van kankerzorg in Nederland kan nog beter

10 februari 2014

10 februari 2014

Recente initiatieven van de medische beroepsgroep hebben gezorgd voor verbetering van de zorg voor patiënten met kanker. Maar voor diverse tumorsoorten is nog steeds sprake van ongewenste verschillen in diagnostiek en behandeling tussen ziekenhuizen en regio’s, aldus KWF Kankerbestrijding en het Integraal Kankercentrum Nederland, die beide eind 24 januari 2014 een rapport over de kankerzorg in Nederland uitbrachten. 

Verbeteringen kankerzorg mogelijk door:

In 2010 constateerde KWF Kankerbestrijding dat de kankerzorg in Nederland van goede kwaliteit is (SCK-rapport ‘Kwaliteit van kankerzorg), maar dat er wel sprake is van ongewenste variatie tussen ziekenhuizen. Vier jaar later concluderen zij dat de zorg op een aantal gebieden is verbeterd op initiatief van de medische beroepsgroep, maar dat er nog verbeteringen mogelijk zijn. Dit blijkt uit zowel het vervolg SCK-rapport ‘Kwaliteit van zorg in Nederland: voortgang en blik op de toekomst’ van KWF Kankerbestrijding als het rapport Kankerzorg in beeld van IKNL. In de rapporten doen KWF Kankerbestrijding en IKNL aanbevelingen aan de medische beroepsgroepen, ziekenhuizen, patiëntenorganisaties en andere betrokkenen, namelijk:

  1. Verbreding van kwaliteitsnormen voor de behandeling van kanker – met niet alleen normen voor de feitelijke behandeling maar bijvoorbeeld ook voor diagnostiek
  2. Verdergaande concentratie van de behandeling van minder voorkomende tumorsoorten
  3. Verbetering van de registratie van de behandeling. Met als doel transparantie over de kwaliteit van zorg.
     

Nog steeds variatie van kankerzorg

Voor verschillende tumorsoorten is nog sprake van variatie in kwaliteit van zorg. De grootste verschillen komen voor in de behandeling van relatief weinig voorkomende tumorsoorten en/of tumorsoorten waarvan de behandeling nog weinig geconcentreerd is. Variatie in diagnostiek en behandeling wordt bijvoorbeeld gezien bij maag-, zaadbal-, galweg-, galblaas- en nierkanker en neuro-endocriene tumoren, zo constateert het IKNL-rapport.

Het KWF-signaleringsrapport laat onder andere zien dat voor hoog-risico prostaatkanker in sterke mate wordt afgeweken van de geldende behandelrichtlijnen en dat voor wekedelensarcomen sprake is van aanzienlijke variatie in de kwaliteit van de diagnostiek.

Recente initiatieven, met name vanuit de chirurgie laten zien dat variatie in zorg verminderd kan worden door het voeren van een gericht kwaliteitsbeleid. Het is van belang dat ook voor tumorsoorten waarvoor er nog onvoldoende kwaliteitsbeleid is ingezet, actie wordt ondernomen door de betrokken medische beroepsverenigingen.

Betere registratie voor kwaliteitsverbetering

Betere registratie is een belangrijk instrument om behandelaars inzicht te geven in elkaars prestaties en resultaten. Dit maakt het mogelijk van elkaar te leren en zo de variatie in behandeling terug te dringen. Zo laat de registratie voor de chirurgische behandeling van darmkanker bijvoorbeeld een daling van de operatiesterfte zien. Voor diverse tumorsoorten zijn inmiddels registraties met auditing opgezet, maar voor een aantal weinig voorkomende tumorsoorten nog niet. Dit geldt onder andere voor wekedelen- en bottumoren, schildklierkanker, hersentumoren en een aantal urologische tumoren. 

Bovendien moeten de huidige kwaliteitsregistraties worden doorontwikkeld naar multidisciplinaire registraties, die de hele zorgketen van diagnostiek en behandeling omvatten. Met een enkele uitzondering is dit nog niet ontwikkeld. Ook is behoefte aan uitkomstdata op de langere termijn, zoals informatie over de terugkeer van de ziekte en de behandeling daarvan.

Betere registratie voor meer transparantie

Maar registratie is niet alleen belangrijk om de ongewenste verschillen in behandeling terug te dringen. Goede registratie is ook een voorwaarde om de kwaliteit van de zorg in de ziekenhuizen transparant te maken voor patiënten. Op dit moment is betrouwbare en vergelijkbare informatie nog onvoldoende beschikbaar, waardoor het voor patiënten lastig is keuzes te maken in hun behandeling. KWF Kankerbestrijding vindt dat hier verandering in moet komen. Ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg, zorgverzekeraars en overheid vragen om transparantie en verantwoording over de kwaliteit van de geleverde zorg. 

Nog meer concentratie van zorg

Voor veel tumorsoorten zijn de afgelopen jaren kwaliteitsnormen geformuleerd of aangescherpt. Onder invloed van deze normen is concentratie van zorg de trend geworden. Zo is het aantal ziekenhuizen dat alvleesklier-, slokdarm-, maag- en eierstokkanker chirurgisch behandelt, sterk verminderd. Uit de Nederlandse Kankerregistratie blijkt echter dat de behandeling van een aantal andere weinig voorkomende kankersoorten, zoals bij maag-, zaadbal-, galweg-, galblaas- en nierkanker en neuro-endocriene tumoren, nog niet of nauwelijks is geconcentreerd, terwijl daar wel betere uitkomsten door te verwachten zijn. Het signaleringsrapport geeft aan dat ook voor schildklierkanker, wekedelensarcomen en prostaatkanker verdere concentratie gewenst is.

Verbreden normeringen

Wat betreft de bestaande normeringen is verbreding van belang. Hierbij gaat het om (verdere) ontwikkeling van normen voor uitkomsten van zorg, zowel op de korte (bijvoorbeeld operatiesterfte, percentage onvolledig verwijderde tumor en complicaties) als lange termijn (bijvoorbeeld terugkeer van de ziekte en overleving). Tevens moeten bestaande normen worden doorontwikkeld naar multidisciplinaire normen, die de hele keten van zorg voor de patiënt omvatten. Met de Soncos-normering is een belangrijk begin gemaakt. Dit vraagt in het bijzonder om inspanningen vanuit de pathologie, radiologie en nucleaire geneeskunde, maar ook vanuit de medische oncologie en de radiotherapie.

Meer informatie

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee