Internetconsultatie Wet zeggenschap lichaamsmateriaal

2 mei 2017 – Tot 23 juni a.s. kunnen belanghebbenden en andere geïnteresseerden hun reactie op het conceptvoorstel voor een Wet zeggenschap lichaamsmateriaal kenbaar maken via een internetconsultatie.

Onnodige belemmeringen wegnemen

Het voorstel van de Wet zeggenschap lichaamsmateriaal bevat een algemeen kader voor het afnemen, bewaren, verstrekken, gebruiken en vernietigen van menselijk materiaal voor andere doeleinden dan actuele diagnostiek of geneeskundige behandeling van de donor.

Beoogd is om de autonomie en zeggenschap van de donor te versterken en tegelijkertijd onnodige belemmeringen voor wetenschappelijk gebruik te voorkomen.

Daarnaast beoogt het voorstel onnodige belemmeringen weg te nemen voor andere toepassingen met een maatschappelijk belang, zoals transplantatie of het vervaardigen van farmaceutische preparaten of producten voor geneeskundige behandeling.

Intensieve voorbereiding

Al in 2011 is aangekondigd dat een wetsvoorstel werd voorbereid over zeggenschap over lichaamsmateriaal dat bijvoorbeeld in het kader van zorg of wetenschap wordt bewaard. Minister Schippers gaf in 2015 aan dat de wet is bedoeld om, voor zover dat niet al is vastgelegd in andere wetgeving, duidelijk te maken onder welke voorwaarden het verkrijgen, bewaren en gebruiken van lichaamsmateriaal is toegestaan.

Maatschappelijk belang wetenschappelijk onderzoek

Om het maatschappelijke belang van onderzoek naar nieuwe inzichten, technieken en toepassingen in balans te brengen met het belang van het individu op zelfbeschikking, achtte minister Schippers het wenselijk in een wettelijk kader uitzonderingen op het uitgangspunt van zelfbeschikking op te nemen.

“Wanneer het vragen van toestemming voor zulk nader gebruik in redelijkheid niet mogelijk is of in redelijkheid niet van de onderzoeker kan worden verlangd, zal gebruik onder voorwaarden ook zonder toestemming mogelijk moeten kunnen zijn, mits degene van wie het materiaal afkomstig is daartegen niet bezwaar heeft gemaakt. Op deze wijze kan tegemoet gekomen worden aan de belangen van onderzoekers, zoals die tot op heden verwoord zijn in een door henzelf opgestelde gedragscode voor onderzoek met lichaamsmateriaal.

Een dergelijke benadering sluit aan bij de Verklaring van Helsinki, zoals die door de World Medical Association is opgesteld en meest recentelijk in 2013 is herzien. In de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wgbo) is voor een soortgelijke benadering gekozen ten aanzien van het gebruik van gegevens uit het medisch dossier zonder toestemming van de betrokken persoon. Uiteraard is de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de betrokken persoon ook bij (nader) gebruik van diens lichaamsmateriaal belangrijk, zodat daar rekening mee zal worden gehouden in het wetsvoorstel. Ook zal aandacht besteed worden aan de samenloop met andere wetten, en de verschillende rollen die een arts bij het bewaren en gebruiken van lichaamsmateriaal kan hebben, als behandelaar, onderzoeker of beheerder van een biobank.”

Meer informatie

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee