Bewaak nierfunctie na behandeling kinderkanker

22 januari 2015

22 januari 2015

Steeds meer kinderen met kanker overleven de ziekte. Goed nieuws, maar daardoor treden op latere leeftijd vaker gezondheidsproblemen op als gevolg van de behandeling. Onder andere de nieren kunnen te lijden hebben onder chemotherapie.

Kinderarts i.o. Hester Blufpand bij VUmc deed promotieonderzoek naar de beste manieren om de nierfunctie bij deze kinderen te bepalen. Zij ontdekte dat de methodes die behandelend artsen nu gebruiken niet altijd voldoen. Daarnaast variëren de adviezen voor het bepalen van de nierfunctie binnen de behandelprotocollen. Dat is volgens Blufpand niet gewenst, want hierdoor kunnen artsen een achteruitgang van de nierfunctie missen, zodat ze niet tijdig kunnen anticiperen. 

Toename overleving kinderen

De afgelopen decennia is de overleving van kinderen met kanker enorm toegenomen. De keerzijde hiervan is dat de kinderen later kunnen worden geconfronteerd met verschillende gezondheidsproblemen door de behandeling op kinderleeftijd. Nierschade is daarbij een belangrijk en vaak voorkomend gezondheidsprobleem. Hester Blufpand: "Als artsen deze behandelingsgerelateerde nierschade tijdig kunnen herkennen, dan kunnen ze een intensieve behandeling starten om verdere achteruitgang van de nierfunctie te voorkomen." 

Nierschade herkennen

Om nierschade te herkennen (en een vroege interventie mogelijk te maken), moet de nierfunctie bij kinderen met kanker wel op de juiste wijze bepaald worden. Dit is vooral van belang bij kinderen die chemotherapie krijgen die de nierfunctie kan aantasten. "Het venijn van chemotherapieën als carboplatine, waar het in mijn proefschrift over gaat, is dat het uitgescheiden wordt door de nieren, maar het de nieren ook schade kan berokkenen. Dit vergt nog nauwkeuriger monitoren van de nierfunctie."

Conclusies promotieonderzoek

Blufpand komt in haar promotieonderzoek tot verschillende conclusies:

  • De lichaamseigen stof creatinine, die momenteel gebruikt wordt om de nierfunctie te meten, blijkt niet zo geschikt voor kinderen met kanker. Deze stof is afhankelijk van de spiermassa, iets dat bij kinderen met kanker nou juist verminderd is. Veel beter kan gebruik worden gemaakt van een andere lichaamseigen stof: cystatine C.
  • De behandelprotocollen die momenteel gebruikt worden bij kinderen met kanker geven tegenstrijdige adviezen over het meten van de nierfunctie en het aanpassen van chemotherapie bij een verminderde nierfunctie. In sommige gevallen zijn deze adviezen zelfs niet helemaal juist. Hierdoor kunnen artsen een (subtiele) achteruitgang van de nierfunctie missen, waardoor ze niet tijdig anticiperen. Blufpand pleit voor gestandaardiseerde (inter)nationale afspraken over het meten van de nierfunctie (en het aanpassen van doseringen bij verminderde nierfunctie) die gebaseerd zijn op gedegen wetenschappelijk onderzoek.
  • Voor het correct doseren van de chemotherapie carboplatine moet er rekening gehouden worden met de nierfunctie. Het nalaten hiervan leidt tot onvoorspelbare en onnauwkeurige blootstelling aan dit medicijn (te veel of te weinig). Met het risico op onderbehandeling, of een kans op bijwerkingen. Ook voor het doseren van carboplatine kan de nierfunctie het beste gemeten worden door gebruik te maken van cystatine C.


Schade op latere leeftijd voorkomen

Volgens Blufpand kan met het doorvoeren van de verbeteringen verdere achteruitgang van de nierfunctie en de daaruit voorkomende gezondheidsproblemen op latere leeftijd mogeljik voorkomen worden in deze toch al kwetsbare groep.

Verminderen nierproblemen door kinderkanker

De aandacht voor het verminderen van gezondheidsproblemen door kinderkanker en de behandeling ervan krijgt steeds meer aandacht. Recent zijn er (inter)nationale richtlijnen verschenen over de zorg voor overlevenden. In Nederland is hiervoor een systematische structuur opgezet die uniek is in de wereld.

Meer informatie

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee