Beoordelingssystemen voor innovaties onderzocht

20 juli 2011 – Deze week zijn de resultaten bekend gemaakt van een vergelijkende studie naar de rol en de impact van HTA-systemen in 15 landen verspreid over de hele wereld, waaronder Nederland. Health Technology Assessment (HTA) is een verzamelnaam voor evaluatieonderzoek in de gezondheidszorg, en omvat met name onderzoek naar doelmatigheid. Op verzoek van vier brancheorganisaties van geneesmiddelen-fabrikanten en biotechnologische bedrijven uit de Verenigde Staten (PhRMA), Europa (EFPIA en EuropaBio) en Australië (Medicines Australia), zijn de kosten en baten van nieuwe en langer bestaande HTA-processen in kaart gebracht en vergeleken met best practices.

Met dit rapport is een goed en actueel inzicht ontstaan in het nut van het huidige onderzoek ter beoordeling van de zorg: het nut voor patiënten, voor samenlevingen en voor fabrikanten. HTA-rapporten omvatten vaak duizenden pagina’s en de kosten voor de verschillende betrokken partijen zijn hoog. De onderzoekers concluderen echter dat er weinig tot geen bewijs is waaruit blijkt dat de huidige HTA-processen een verschil maken in termen van snellere toegang tot geneesmiddelen voor de patiënt, een betere allocatie van schaarse middelen voor de samenleving of betere vergoeding of prijs voor een fabrikant wanneer een geneesmiddel een hogere therapeutische waarde laat zien.

De belangrijkste aanbeveling van de onderzoekers is het verbeteren van de relatie tussen de HTA-beoordeling en de prijs- en vergoedingsbeslissing.

Health Technology Assessment (HTA)

De International Network of Agencies for HTA (INAHTA) omschrijft HTA als een ‘multidisciplinair veld van beleidsanalyse, dat de medische, sociale, ethische en economische implicaties van ontwikkeling, verspreiding en gebruik van gezondheidstechnologie omvat’. HTA is een smeltkroes van de verschillende disciplines die nodig zijn om de voordelen van een geneesmiddel te beoordelen – en in sommige gevallen ook de kosten.

HTA wordt uitgevoerd met een tweeledig doel: snellere toegankelijkheid van nieuwe technologieën en innovatieve geneesmiddelen en grotere gezondheidswinst uit zorgbudgetten.

Onderzoeksresultaten en aanbevelingen

Hoewel het verbeteren van de toegang tot innovatieve behandelingen een van de belangrijkste redenen van HTA is, is er weinig tot geen bewijs dat de huidige HTA-processen enig verschil maken voor een snellere toegankelijkheid, een doeltreffender besteding van gezondheidszorgbudgetten of een hogere prijs of vergoeding voor een product met een hogere therapeutische waarde. Daarbij valt op dat: 

  • aanbevelingen van HTA-autoriteiten niet altijd worden geïmplementeerd door de autoriteiten die de prijs of vergoeding vaststellen; 
  • het verband tussen HTA, de prijsstelling en de vergoeding in veel gevallen onduidelijk is; 
  • de aanbevelingen van HTA-autoriteiten voor eenzelfde product tussen systemen en landen sterk variëren. Deze grote variatie in beoordeling van hetzelfde product suggereert inefficiënties en inconsistenties, die voortkomen uit de uiteenlopende methodologieën en datavereisten, aldus de onderzoekers. 

Holistische benadering
De effectiviteit van veel systemen kan volgens het rapport verbeterd worden door een meer geïntegreerde aanpak van de beoordeling. Wanneer er wordt gekeken naar de gehele gezondheidszorg en naar alle maatschappelijke kosten, kunnen de schaarse middelen doeltreffender worden ingezet.

Patiëntenparticipatie
HTA kan patiënten en zorgverleners helpen bij het maken van goed geïnformeerde behandelbeslissingen. In de praktijk blijkt echter dat maatschappelijke aspecten niet goed worden betrokken bij de HTA-beoordeling. Ook hebben patiënten een beperkte rol in HTA-systemen.

Geïntegreerde beoordeling behandelingen
HTA blijkt voornamelijk te worden toegepast bij medicamenteuze behandelingen. De beoordelingmethoden voor alle andere nieuwe technologieën zijn veel minder stringent. Dit geeft een vertekend beeld.  

Overzicht landen en HTA-systemen

Bron: A comparative analysis of the role and impact of Health Technology Assessment, p. 2

HTA in Nederland

Ook in Nederland is HTA nog volop in ontwikkeling. HTA methodologie dient al als instrument ter onderbouwing van het wel of niet toelaten, bevorderen of daadwerkelijk gebruiken van een medische technologie. ZonMw heeft echter geconstateerd dat verdere ontwikkeling en optimalisatie tot bruikbare methodologie van groot belang is om te komen tot doelmatig gebruik van (dure- en wees) geneesmiddelen.

Het HTA methodologie programma van ZonMw financiert al enige jaren eigenstandig onderzoek naar HTA methodologie die gebruikt kan worden in het doelmatigheidsonderzoek naar geneesmiddelen en toepasbaar is voor de besluitvorming over het doelmatig gebruik van geneesmiddelen. De oproep tot het indienen van projectideeën voor de zesde en tevens laatste ronde van het  HTA-methodologie geneesmiddelen programma is deze maand uitgegaan. 

Meer informatie

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee