AVL vindt nieuwe immuuntherapie tegen kanker

DD370915

6 maart 2019 – Myeloide immuuncellen doden kankercellen door ze op te eten. Kankercellen voorkomen dit met een ‘eet-me-niet-op’-signaal. Onderzoekers van verschillende onderzoeksinstituten hebben, onder leiding van immunoloog Ton Schumacher (Antoni van Leeuwenhoek en Oncode) en Ferenc Scheeren (LUMC), een nieuwe manier ontdekt om dit ‘eet-me-niet-op’-signaal te remmen. Zo hebben zij een nieuwe strategie gevonden voor immuuntherapie tegen kanker.

Het ‘eet-me-niet-op’- signaal

Verschillende soorten immuuncellen bestrijden kankercellen op verschillende manieren. Zo zijn er immuuncellen (myeloide cellen) die kankercellen doden door ze op te eten. Kankercellen kunnen dit voorkomen door aan de buitenkant eiwitten tot expressie te brengen die remmende signalen geven aan de immuuncellen. Een voorbeeld is het ‘eet-me-niet-op’-signaal, met de officiële naam CD47, dat ervoor zorgt dat de kankercel in leven blijft.

Onderzoekers zijn al jaren op zoek naar medicijnen om dit ‘eet-me-niet-op’-signaal van kankercellen te blokkeren. Eén manier om dit te doen is ingrijpen aan de buitenkant van de cel, door de CD47-moleculen op kankercellen af te dekken met een specifiek antilichaam.

‘Eet-me-niet-op’-signaal blokkeren

Deze manier om het CD47-signaal van kankercellen te blokkeren wordt nu klinisch ontwikkeld. Maar er zijn wel bijwerkingen, zoals een afname in rode bloedcellen. Daarnaast moeten patiënten elke week een infuus krijgen om de CD47-moleculen op kankercellen in voldoende mate te blokkeren.

Eiwit CD47 door de molen

Promovendus Meike Logtenberg en experimenteel geneticus Thijn Brummelkamp onderzochten een methode om de genetische aansturing van elk gewenst eiwit in een cel in kaart te brengen.

De onderzoekers haalden het eiwit CD47, dat ook in gezonde cellen een rol speelt als check op het immuunsysteem, door de molen, en kregen een hit: een cruciaal eiwit voor het vormen van het ‘eet-me-niet-op’-signaal bleek het enzym QPCTL te zijn. QPCTL wijzigt de structuur van het CD47- eiwit, en zonder QPCTL-activiteit zijn de CD47-moleculen niet meer in staat om een remmend signaal te geven.

Nieuw doelwit voor immuuntherapie

Onderzoeksleider Ton Schumacher: “In samenwerking met de onderzoeksgroepen van Jeanette Leusen (UMC Utrecht) en Timo van den Berg (Sanquin Research) hebben we vervolgens laten zien dat we, zodra we de activiteit van dit enzym remmen, in één klap het ‘eet-me-niet-op’-signaal op tumorcellen platleggen. De identificatie van dit enzym als nieuwe target is extra relevant omdat de stofjes die we kunnen gebruiken om het enzym QPCTL te remmen, waarschijnlijk een aantal voordelen hebben boven de strategieën die momenteel klinisch ontwikkeld worden om de CD47-signaalroute te remmen.”

Meer informatie

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee