Overheveling oncolytica

In 2012 heeft de overheid een start gemaakt met de zogenoemde Overheveling, het stapsgewijs onderbrengen van dure geneesmiddelen uit het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) onder de Medisch Specialistische Zorg. De overheid wilde hiermee de aanspraak van de patiënt en de bekostiging van de zorgaanbieders eenduidig regelen, de inkoop van dure geneesmiddelen doelmatiger maken en de kwaliteit verbeteren.

Waarom overheveling?

De overheid heeft om drie redenen besloten de dure medisch specialistische geneesmiddelen uit het extramurale geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) over te hevelen naar het ziekenhuiskader:

  • Meer eenduidige regeling van aanspraak van de verzekerde en bekostiging van de zorgaanbieder van de dure medisch specialistisch geneesmiddelen.
  • Doelmatige inkoop is beter gewaarborgd als de betreffende geneesmiddelen integraal onder de ziekenhuisbekostiging worden gebracht. Bundeling tussen vraag en inkoop biedt betere randvoorwaarden voor prijscompetitie tussen geneesmiddelen.
  • Neergeleggen van regie bij het ziekenhuis voor die specialistische geneesmiddelen, die onderdeel zijn van de medisch specialistische behandeling.

Overheveling budgetten

Voor elke overheveling wordt het budget Medisch Specialistische Zorg verhoogd met het bedrag van de uitgaven aan deze geneesmiddelen onder het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). Dit bedrag wordt bekend gemaakt in de Rijksbegroting.

Bij de overheveling van de TNF alfaremmers is een doelmatigheidskorting doorgevoerd. Deze doelmatigheidskorting is niet toegepast voor de oncolytica die per 1 januari 2013 zijn overgeheveld.

Er wordt op dit moment op landelijk niveau ongeveer 5% van het budget voor Medisch Specialistische Zorg uitgegeven aan dure en weesgeneesmiddelen.

Bron: Begroting Dure Geneesmiddelen 2017, juli 2017

Toelichting bij Tabel

Van Beleidsregel Dure Geneesmiddelen (BDG) naar add-on (2012) op basis van Hoofdlijnenakkoord (juli 2011)

  • Realisatieniveau 2010: € 360
  • Groeiprognose 2011 16%: € 418
  • Inkoopkorting 10%: € 376
  • Groeipercentages BDG 2012-2015: 12%; 8%; 4%; 4%
  • Groeipercentage MSZ: 2,5% (constant)
  • Grondslag 2011 BDG: € 439

Toegevoegd aan Budgettair Kader Zorg (BKZ)

  • Nieuw middel tegen melanoom (2013): € 5 2012; € 25 mln. (2013-17)

Overheveling van GVS naar MSZ

  • TNF alfaremmers (2012): € 400 (50 mln. doelmatigheidskorting t.o.v. GVS)
  • Oncolytica en groeihormonen (2013): € 214 2013; € 238 mln. 2014; € 257 mln. 2015-2017
  • Fertiliteitshormonen (2014): € 21 2014; € 22 mln. 2015-2018
  • Injectiemateriaal fertiliteits- en groeihormonen (2014): € 3 2014-2018
  • Lucrin (2015): € 3,5 2014; € 6,9 mln. 2015-2016; € 7,0 mln. 2017-2019
  • Overige Oncolytica (2015): € 25,3 2015; € 25,5 mln. 2016; € 25,8 mln. 2017-2019
  • Ruxolitinib (2015): € 7,9 (incidenteel overgeheveld omdat de structurele kosten nog onvoldoende bekend). Idem voor 2016 en 2017.
  • Correctie overhevelingen 2015 (2016): € 0,3 2015; € 0,6 mln. 2016-2020. Betreft overheveling Siklos per 1 augustus 2015 (€ 1,1 miljoen per jaar) en terugplaatsing Lanvis (€ 0,5 miljoen per jaar).

Budgettair Kader Zorg (BKZ) en Medisch Specialistische Zorg (MSZ) op basis van Rijksbegrotingen.

Budget vs declaraties dure geneesmiddelen

Uit de Monitor Uitgaven geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg  (juli 2017) van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) blijkt dat de ziekenhuizen in 2015 € 1,84 miljard declareerden voor dure geneesmiddelen.

Dit betreft niet de inkoopkosten van het ziekenhuis, die tot stand komen na onderhandeling met de geneesmiddelenfabrikanten. Het ministerie van VWS stelt voor een aantal dure geneesmiddelen financiële arrangementen op met fabrikanten van geneesmiddelen. Ook deze kortingen zijn ook niet meegenomen in de NZa monitor. De werkelijke kosten van dure geneesmiddelen kunnen dus lager zijn.

Bron: Monitor Uitgaven geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg, juli 2017, p. 9

De gedeclareerde bedragen voor de overgehevelde geneesmiddelen lopen fors uit de pas met de overgehevelde bedragen in de Rijksbegrotingen.

Bron: NZa Monitor Uitgaven geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg, december 2016, p. 21

Bron: Monitor Uitgaven geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg, juli 2017, p. 21

Overheveling oncolytica

Overhevelingslijst voor 2013 is teruggebracht van de aanvankelijk 88 oncolytica naar de volgende geneesmiddelen:

  • Abirateronacetaat (ATC L02BX03)
  • Bexaroteen (ATC L01XX25)
  • Dasatinib (ATC L01XE06)
  • Erlotinib (ATC L01XE03)
  • Everolimus (ATC L01XE10; alleen merknamen AFINITOR en VOTUBIA)
  • Gefitinib (ATC L01XE02)
  • Imatinib (ATC L01XE01)
  • Lapatinib (ATC L01XE07)
  • Lenalidomide (ATC L04AX04)
  • Mitotaan (ATC L01XX23)
  • Nilotinib (ATC L01XE08)
  • Pazopanib (ATC L01XE11)
  • Sorafenib (ATC L01XE05)
  • Sunitinib (ATC L01XE04)

en de volgende hormonen die worden gebruikt bij groeistoornissen:

  • Mecasermine (ATC H01AC03)
  • Somatropine ( ATC H01AC01)

In 2015 werden de volgende zogenoemde Overige oncolytica overgeheveld:

ATC3_L01A ALKYLERENDE MIDDELEN

  • ATC5_L01AA01 CYCLOFOSFAMIDE
  • ATC5_L01AA02 CHLOORAMBUCIL
  • ATC5_L01AA03 MELFALAN
  • ATC5_L01AB01 BUSULFAN
  • ATC5_L01AC01 THIOTEPA
  • ATC5_L01AD02 LOMUSTINE
  • ATC5_L01AX03 TEMOZOLOMIDE

ATC3_L01B ANTIMETABOLIETEN

  • ATC5_L01BB03 TIOGUANINE
  • ATC5_L01BB05 FLUDARABINE
  • ATC5_L01BC01 CYTARABINE
  • ATC5_L01BC06 CAPECITABINE
  • ATC5_L01BC53 TEGAFUR, COMBINATIEPREPARATEN

ATC3_L01C ALKALOIDEN EN OVERIGE NATUURLIJKE PRODUCTEN

  • ATC5_L01CA01 VINBLASTINE
  • ATC5_L01CA02 VINCRISTINE
  • ATC5_L01CB01 ETOPOSIDE
  • ATC5_L01CB02 TENIPOSIDE

ATC3_L01D CYTOTOXISCHE ANTIBIOTICA EN VERWANTE VERBINDINGEN

  • ATC5_L01DA01 DACTINOMYCINE
  • ATC5_L01DB03 EPIRUBICINE
  • ATC5_L01DB06 IDARUBICINE
  • ATC5_L01DB07 MITOXANTRON
  • ATC5_L01DC01 BLEOMYCINE
  • ATC5_L01DC03 MITOMYCINE

ATC3_L01X OVERIGE ONCOLYTICA

  • ATC5_L01XA01 CISPLATINE
  • ATC5_L01XB01 PROCARBAZINE
  • ATC5_L01XX01 AMSACRINE
  • ATC5_L01XX05 HYDROXYCARBAMIDE (ALLEEN HYDREA)
  • ATC5_L01XX11 ESTRAMUSTINE
  • ATC5_L01XX14 TRETINOINE (ALLEEN VESANOID CAPSULE)
  • ATC5_L01XX17 TOPOTECAN
  • ATC5_L01XX35 ANAGRELIDE
  • ATC5_L01XE18RUXOLITINIB

ATC3_L04A IMMUNOSUPPRESSIVA

  • ATC5_L04AX02THALIDOMIDE

Uit de monitors van de overheveling 2012 en 2013 is gebleken dat “de medicatieoverdracht nog niet op alle plaatsen van het gewenste niveau is. Ook zijn er signalen dat patiënten soms om niet-medische redenen worden geswitcht.” Daarom maakt de minister een pas op de plaats met betrekking tot de voorgenomen verdere overhevelingen van de volgende specialistische middelen:

  • Immunoglobulinen
  • PAH-middelen (voornamelijk weesgeneesmiddelen)
  • Resterende weesgeneesmiddelen
  • MS middelen
  • Hepatitis C middelen
  • Interferonen (overig)
  • Immunosuppresiva bij orgaantransplantatie
  • Antibiotica parenteraal
  • HIV middelen
  • Osteoperose/hyperparathyroidie
  • IJzerchelerende middelen

Bepalingen overheveling

Het GVS wordt per ingangsdatum van overheveling gesloten voor specialistische geneesmiddelen voor de betreffende toepassingsgebieden.

De overgehevelde geneesmiddelen krijgen een add-on en vallen onder het DBC A-segment. Tot 2017 stelde de NZa voor de add-ons dure geneesmiddelen een maximum tarief vast. Dit tarief wordt vastgesteld in de beleidsregel Prestaties en tarieven medisch specialistische zorg. Een overzicht van de tarieven en prestaties DBC/DOT door de jaren heen vindt u hier. Sinds 1 januari 2017 worden prestaties en tarieven vastgesteld op het niveau van de lijstprijs (apotheekinkoopprijs, AIP) van de G-standaard.

Voor de geneesmiddelen die overgeheveld zijn, worden voor alle toepassingen waarvoor in het GVS aanspraak bestaat add-ons gemaakt. Dit geldt ook voor off-labeltoepassingen.

Voor geneesmiddelen die in het GVS nadere voorwaarden hebben op Bijlage 2, krijgen de add-ons dezelfde beperkende voorwaarden voor aanspraak vanuit het basispakket en voor bekostiging. Wanneer een zorgverzekeraar een geneesmiddel met Bijlage 2 voorwaarden vergoedt uit coulance, moeten ziekenhuis en zorgverzekeraar expliciete afspraken maken over de bekostiging na de overheveling.

Evaluatie overheveling oncolytica

Minister Schippers van VWS besluit in 2015 voorlopig geen nieuwe specialistische geneesmiddelen over te hevelen naar het ziekenhuisbudget. De maatregel heeft weliswaar bijgedragen tot lagere kosten, maar er zijn ook signalen dat de overheveling de kwaliteit van zorg onder druk zet.

Enkele passages uit de reactie van de minister op het laatste evaluatierapport (SiRM, 16 november 2015) met betrekking tot oncolytica.

Patiëntveiligheid oncolytica verbeterd

“Voorschrijvers van oncolytica geven aan dat de overheveling van de oncolytica een positief effect heeft gehad op de patiëntveiligheid.”

Ziekenhuis- en poliklinisch apothekers zien eveneens een verbetering door de overheveling, terwijl openbaar apothekers juist aangeven de patiëntveiligheid als een punt van zorg te ervaren door de verslechtering van medicatiebewaking.

De richtlijn ‘Overdracht van medicatiegegevens in de keten’, die in het voorjaar van 2016 zal zijn herzien, moet hierin verbetering brengen. “Daarnaast wordt door partijen gewerkt aan het verbeteren van het elektronisch uitwisselen van gegevens, waar een ‘standaardtaal’ voor het uitwisselen van gegevens een belangrijke rol in speelt.”

Inzetbaarheid oncolytica afgenomen

“In het rapport wordt uiteengezet dat er zowel bij patiëntenorganisaties als voorschrijvers zorgen zijn over de inzetbaarheid (toegankelijkheid) van overgehevelde geneesmiddelen. Voorschrijvers van oncolytica geven aan dat de inzetbaarheid van oncolytica is afgenomen. De belangrijkste reden die voorschrijvers van TNF-alfaremmers en oncolytica noemen voor deze afgenomen inzetbaarheid is dat er onvoldoende budget in het ziekenhuis is door budgetplafond afspraken met zorgverzekeraars.”

Van ‘service-gerichte zorg’ naar ‘nuchtere zorg’

Met de overheveling heeft een verandering van ‘service-gerichte zorg’ naar een ‘nuchtere zorg’ plaatsgevonden. “Voor de overheveling kregen grote groepen patiënten hun geneesmiddelen namelijk geleverd via unieke leveranciers, die inkoopvoordelen realiseerden en in natura aan de patiënt ten goede brachten, bijvoorbeeld in de vorm van gekoelde thuisdistributie en eventuele thuistoediening. Er waren echter geen prikkels om deze gerealiseerde inkoopkortingen in natura door te vertalen naar lagere declaraties richting de zorgverzekeraar. Het is dan ook goed om op te merken dat deze service geen verzekerde zorg was, ook voor de overheveling niet, maar een service die de leverancier van het product aan de patiënt leverden.”

Overheveling handlingskosten onduidelijk

“Bij de overheveling van geneesmiddelen naar de geneeskundige zorg zijn niet alleen de financiële middelen wat betreft de geneesmiddelkosten overgeheveld, maar is er ook daadwerkelijk geld naar het ziekenhuiskader overgegaan voor de bekostiging van de handelingskosten. De handelingskosten voor overgehevelde middelen worden bekostigd uit de DBC-tarieven. Dit zijn voor het overgrote deel vrije prijzen, wat betekent dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars moeten onderhandelen over de hoogte van de tarieven. In veel gevallen worden echter budgetafspraken gemaakt, waarin de handelingskosten verwerkt zitten. De handelingskosten zijn dus als zodanig niet geoormerkt, waardoor bij sommige ziekenhuizen en ziekenhuisapothekers de indruk ontstaan is dat er geen geld overgeheveld is om de toediening en handelingskosten bij overgehevelde middelen te bekostigen. Het is aan partijen om afspraken te maken die de netto kosten van het ziekenhuis dekken.”

Onnodig hoge uitvoeringslasten oncolytica

“Met het overhevelen van de zogenaamde overige oncolytica in 2015 zijn door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) voor deze middelen een add-on declaratietitel aangemaakt. Een van de redenen daarvoor was om in kaart te kunnen brengen hoe vaak deze middelen voorgeschreven en gedeclareerd zouden worden. Uit de evaluatie blijkt dat deze add-on decalaratietitels tot onnodig hoge uitvoeringslasten leiden. Doorgaans wordt de add-on declaratietitel aangemaakt als opname van het geneesmiddel in het DBC-zorgproduct leidt tot een kosteninhomogeniteit van het DBC-zorgproduct. In het geval van de overige oncolytica is hiervan geen sprake. Een zorgverlener kan samen met een zorgverzekeraar een tweezijdig verzoek indienen bij de NZa om de add-ons voor deze overige oncolytica te laten verwijderen.”

Geen overheveling 2018

In februari 2017 herbevestigt de minister de overhevelingsstop. “Mede op basis van de (SIRM) evaluatie heb ik besloten op dit moment geen verdere geplande overhevelingen te gaan uitvoeren. Ik vind het van belang dat betrokken partijen de tijd krijgen om de gevolgen van de overhevelingen in te laten bedden in de praktijk. Daarnaast geldt dat het merendeel van de geneesmiddelen die in aanmerking kwamen of komen voor overheveling, de groepen waar de grootste doelmatigheids- en kwaliteitswinst gemaakt kon worden, nu zijn overgeheveld.”

Omdat een eventuele nieuwe overheveling ruim voor de start van de nieuwe contracteringsronde bekend moet zijn, zullen de geneesmiddelen die nog voor overheveling op de rol stonden ook in 2018 onder het GVS blijven vallen.

Meer informatie

Focus

Contractering oncologische zorg

Ziekenhuizen en zorgverzekeraars moeten over alle DBC-zorgproducten bilaterale contractafspraken maken. Ook over alle DBC zorgproducten oncologische zorg, de add-ons dure geneesmiddelen en de overgehevelde oncolytica.

Lees meer

Onderzoek bij Sanofi

Sanofi heeft een lange staat van dienst op het gebied van R&D oncologie, met name in chemotherapie en targeted therapy. Het oncologie R & D portfolio bevat een reeks van innovatieve behandelingen.

Lees meer

Nascholing

Sanofi biedt services ter ondersteuning van de oncologische praktijk, zoals seminars oncologie en praktijk, bekostigingsbijeenkomsten, online geaccrediteerde nascholingen en congressen.

Lees meer
Nieuws

Onjuist beeld verschillende behandelingen prostaatkanker

Volgens AVL en UMC Utrecht hebben veel mannen met niet uitgezaaide prostaatkanker een verkeerd beeld van hun behandelopties.

Lees meer

Gevolgen prostaatkanker voor seksleven

Ongeacht de behandelvorm van prostaatkanker heeft de behandeling ervan in meer of mindere mate een negatief effect op de seksualiteit.

Lees meer

Ziekenhuisgroep Twente wint Onco Care Challenge 2017

Ziekenhuisgroep Twente won de finale van de Onco Care Challenge 2017 met hun project om kookworkshops te organiseren voor slokdarmkankerpatiënten.

Lees meer
Ontvang ook onze nieuwsbrief