Historie toegang tot oncologische zorg

Tussen 1965 en 1975 stegen de kosten voor de gezondheidszorg als percentage van het bruto binnenlands product van 4,2% naar 6,8%. Om deze stijging een halt toe te roepen is een budgetteringssysteem voor de medisch specialistische zorg ontwikkeld.

In 1983 is de Functiegerichte budgettering (FB) ingevoerd. Het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG, later de NZa) stelde per ziekenhuis budget vast o.b.v. FB parameters voor capaciteit, productie, bijzondere voorzieningen en locatie. Ondanks dit systeem bleven de kosten voor de gezondheidszorg stijgen.

In 2005 is een nieuw bekostigingssysteem ingevoerd: het DBC-systeem (Diagnose Behandeling Combinatie). Het DBC-systeem volgt veel meer het zorgtraject dat de patiënt aflegt in het ziekenhuis. Een DBC-zorgproduct typeert het geheel van activiteiten en zorgactiviteiten van ziekenhuis en medisch specialist voortvloeiend uit de zorgvraag waarmee de patiënt de specialist van het ziekenhuis consulteert. Ziekenhuizen werden bekostigd door de zorgverzekeraar op basis van de declarabele DBC-prestaties.

Stapsgewijs zijn bepaalde DBC zorgproducten onder de vrije onderhandelingen gekomen. In 2012 zijn de DOT (DBC’s Op weg naar Transparantie, 2e generatie DBC) en de Prestatiebekostiging ingevoerd.

Ontwikkeling Diagnose Behandeling Combinatie

1983 Open einde-financiering -> Functiegerichte budgettering (FB)
1987 Plan Dekker: Bereidheid tot verandering, over structuur en financiering van de gezondheidszorg.
‘Basisverzekering’ met daarin 85% van de bestaande voorzieningen.
1991 Commissie Dunning: Kiezen en delen. ‘De trechter van Dunning’.
Solidariteit niet beperken op leeftijd, leefstijl, persoonlijkheidskenmerken of wederkerigheidsbeginsel maar op noodzakelijkheid, werkzaamheid, doelmatigheid en mogelijkheid eigen rekening/verantwoording.
1994 Commissie Biesheuvel: Gedeelde zorg, betere zorg. ‘GMSB’, ‘Producttypering’ en ‘Outputpricing’.
Platform Modernisering Curatieve Zorg: productprijzen met ziekenhuiskosten en specialistenhonorarium.
1995 Honorarium o.b.v. Verrichtingensysteem -> Lumpsumhonorering.
Werkweken steeds korter; wachtlijsten steeds langer -> wachtlijstgelden (1997: heup, knie, oog) -> transparantie wachttijden (2000) -> transparantie kwaliteit (IGZ kwaliteitsindicatoren 2002) -> ‘lijstjes’.
1996 LSV: Producttypering in ontwikkeling (Blauwe boek). WV’s verzocht producten te typeren. NVvH al klaar.
2000 2e Stuurgroep DBC: NVZ, VAZ (‘NFU’), OMS, ZN – toehoorders VWS, CTG/NZa, CVZ, GGZ-NL.
2003 Start vrijwillig ‘Bomhoff’-experiment met vrije prijzen voor 17 ‘wachtlijst-DBC’s’ (total hip, knee, cataract).
VWS neemt DBC-regie over van het veld. Stuurt op regierol zorgverzekeraars.
2005 DBC: 33.000 door WV’s ontwikkelde DBC’s.
A-segment: max tarieven, vastgesteld door NZa en onder FB; B-segment: vrije tarieven en vrij volume.
10% B-segment. Oncologie: Blaastumor (alleen operatief).
2006 Introductie Zorgverzekeringswet. Verplichte basisverzekering. Natura- of restitutiepolis.
Selectieve inkoop op prijs-volume-kwaliteit. Jaarlijks ‘stemmen met de voeten’.
Artikel 13 Zvw: Recht op een door de zorgverzekeraar te bepalen vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg.
2008 20% B-segment. Oncologie: maligne mamma (alleen operatief); prostaatcarcinoom.
2009 34% B-segment. Oncologie: (bij)niertumor; maligniteit mamma; maligne dermatosen.
2012 DOT: 4400 DBC-zorgproducten, 2 soorten add-ons (Dure geneesmiddelen en IC).
70% B-segment. Oncologie: alle overige carcinomen; WBMV, kinderzorg en dure oncolytica in A-segment.
A- én B-segment onder Prestatiebekostiging.

 

Ontwikkeling toegang tot dure geneesmiddelen

 1996

 

Introductie Taxol (paclitaxel) voor de behandeling van borst- en eierstokkanker. Patiënten moesten behandeling soms via de rechter afdwingen omdat de ziekenhuisbudgetten ontoereikend waren. ‘Postcodegeneeskunde’ en de tweedeling in de zorg.
 2002 Eerste stofnamenlijst: docetaxel; irinotecan; gemcitabine, oxaliplatin, paclitaxel, rituximab, infliximab (bij M. Crohn), immunoglobuline IV, trastuzumab, botulinetoxine, verteporfin.
Introductie Beleidsregel Dure geneesmiddelen. Lokale overeenkomst % nacalculatie.
 2003 Stofnamenlijst Beleidsregel Dure geneesmiddelen. Max. 75% van de kosten van de in de lijst opgenomen geneesmiddelen. Ook dit % kon per verzekeraar verschillen.
 2005 Uit onderzoek van BVN naar de toegankelijkheid van Herceptin (trastuzumab) bleek dat 60% van de vrouwen die volgens de Nederlandse richtlijn behandeld zou moeten worden met Herceptin, dit middel in 2004 niet had gekregen. Ook waren er sterke regionale verschillen tussen ziekenhuizen die het middel wel en niet voorschreven.
 2006 Beleidsregel Dure geneesmiddelen. Voor alle ziekenhuizen vast vergoedingspercentage van 80% van de netto inkoopkosten, echter zonder macro-economische verruiming. Resterende 20% uit FB budget.
Introductie Doelmatigheidsonderzoek .
Introductie Beleidsregel Weesgeneesmiddelen. 95% vaste vergoeding, alleen voor UMC’s. Eerste stofnamenlijst: laronidase en alglucosidase alfa.
 2011 Prof.dr. Carin Uyl-de Groot (iBMG) Onaanvaardbaar ongelijk: ”Nieuwe behandelingsmogelijkheden vinden veelal langzaam een weg in de klinische praktijk. Dit, ondanks het feit dat medische richtlijnen al wél vaak aangepast zijn. Patiënten met kanker krijgen in Nederlandse ziekenhuizen minder snel dure innovatieve medicijnen dan patiënten die verblijven in ziekenhuizen in andere Europese landen.”
 2012 Afschaffing Beleidsregels Dure en Weesgeneesmiddelen
Introductie add-ons bij DBC-zorgproducten. Overgang stofnamenlijsten naar bijlage 5 van Beleidsregel Prestaties en Tarieven Medisch Specialistische Zorg.
Introductie Vertraging bekostigingsmogelijkheid via DOT (afschaffing terugwerkende kracht).
Introductie Prestatiebekostiging voor dure en weesgeneesmiddelen (bilaterale contractonderhandelingen).
Introductie Voorwaardelijke Pakkettoelating voor alle dure en weesgeneesmiddelen.
 2012 Prof. Steenhoek en prof. Uyl-de Groot (iBMG): “De kans is groot dat volledige willekeur weer gaat bepalen of dure geneesmiddelen worden vergoed. Of medicijnen worden vergoed, hangt dan af van de woonplaats en de zorgverzekeraar van de patiënt. Dat betekent een stap terug in de tijd van twintig jaar.”

Ontwikkeling beoordeling dure geneesmiddelen

1983 Alle geregistreerde intramuraal gebruikte geneesmiddelen zijn verondersteld onderdeel van verzekerd pakket en FB.
1999

 

Instellling van de NVMO Commissie Beoordeling Oncologische Middelen (Cie BOM).
Beoordeling van de (indicatie voor) nieuwe en kostbare geneesmiddelen in de oncologie, o.b.v. PASKWIL-criteria: Palliatief, Adjuvant, Specifieke bijwerkingen, KWaliteit van leven, Impact van de behandeling en Level of evidence (2000/04). Eerste rapport over docetaxel en irinotecan.
Kosteneffectiviteit werd niet beoordeeld: “Klinische besluitvorming moet niet afhankelijk zijn van financiële of budgettaire aspecten die bepaald worden door niet-medische factoren.”
2002 Beleidsregel dure geneesmiddelen: Toepassing en nacalculatie % is lokale afspraak met principale zorgverzekeraar.
2003

 

Beleidsregel dure geneesmiddelen: nacalculatie max 75% lokale afspraak met principale zorgverzekeraar; alleen stofnamenlijst. CVZ/CFH voor beoordeling stofnamenlijst beleidsregel dure geneesmiddelen; consultatie beroepsgroep; CTG (‘NZa’) voor besluit.
2004 Hechtere samenwerking NVMO/NVZA: ziekenhuisapotheker lid van Commissie BOM.
2006

 

Beleidsregel dure geneesmiddelen: alleen stofnamenlijst; nacalculatie standaard 80%.
Introductie 4 jarig doelmatigheidsonderzoek voor plaatsing op beleidsregels dure en weesgeneesmiddelen. Beoordeling en herbeoordeling: CVZ/CFH.
2007

 

Voorstel NZa opname Substitutiebepaling in beleidsregel Dure geneesmiddelen
NVMO Consensustekst voor behoud behandelpalet voor ‘tailored therapy’.
2011/11

 

Open instroom basispakket. Minister VWS: “Omdat het in het open aanspraaksysteem gezien de huidige instituties al gebruikelijk is dat nieuwe geneeskundige interventies zonder toetsing vooraf in het pakket kunnen instromen, en gelet op het feit dat de werkzaamheid/veiligheid van een nieuw geneesmiddel al uitvoerig is onderzocht (voor het verkrijgen van de handelsvergunning), kan doorgaans worden aangenomen dat de toepassing van het nieuwe specialistische geneesmiddel voldoet aan de stand van de wetenschap en praktijk.”
 2012

 

Add-ons voor alle stofnamen op beleidsregels dure en weesgeneesmiddelen.
Prestatiebekostiging: selectieve inkoop en contractafspraken o.b.v. prijs, volume, kwaliteit (inzet).
De dure/weesgeneesmiddelen ook onder Voorwaardelijke pakkettoelating voor behoud doelmatigheidsonderzoek. Beoordeling: CVZ/CFH.
 2012

 

Eerste negatieve (her)beoordelingen CVZ o.b.v. (ingeschatte) therapeutische effectiviteit en/of kosteneffectiviteit op groepsniveau: Remicade, Xolair; Myozyme, Fabrazyme, Tyverb, Lucentis, Benlysta .
 2012/06

 

Nieuwe beoordelingssystematiek Cie BOM: “Door de opkomst van zeer verschillende middelen, van klassieke cytostatica tot targeted drugs, grotere verschillen in prognose en meer variatie in gerapporteerde eindpunten is de beoordeling op effectiviteit complexer geworden. Vijf parallelle assen waarbij de eindconclusie een afweging is van factoren: Kankersoort; Vergelijken met referentiebehandeling; Kwaliteit van de studie; Effectiviteit; Kosten.”
Géén ‘aanvaardbare kostennorm’. Wel zal NVMO kostennormering op de politieke agenda zetten.
 2012/07

 

Nieuwe richtlijnensystematiek NVMO: “Richtlijnen voor de vier meest voorkomende tumortypes, max 75 pagina’s, jaarlijks bijgesteld door een evenwichtige vertegenwoordiging van (gemandateerde) landelijke experts. Voor de andere tumortypes volstaan Europese richtlijnen: een Nederlands addendum van hoogstens enkele pagina’s, geschreven en tweejaarlijks gereviseerd door ‘experts in the field‘.”
 2012/12

 

Multidisciplinair normeringsrapport SONCOS (NVCO, NVMO, NVRO) voor de oncologische zorg voor volwassenen in Nederland: Minimumeisen voor zorginstellingen en de bij de zorg betrokken artsen en andere professionals. Consequenties (IKNL):
Op 2 na moeten alle NL ziekenhuizen een deel van hun kankerbehandelingen staken als gevolg van de nieuwe kwaliteitsnormen.
> 50% van alle ziekenhuizen moet stoppen met operaties voor slokdarm-, maag- en alvleesklierkanker, chirurgische behandeling van weke delenkanker en complexe operaties voor baarmoederhalskanker.
7 ziekenhuizen moeten stoppen met de chirurgische behandeling van endel- en dikke darmkanker.
8 ziekenhuizen moeten stoppen met de behandeling van longkanker.
2013 overgangsjaar -> Effect op concentratie oncologische zorg (ook niet-operatief) en contractering

Ontwikkeling kostencriterium dure geneesmiddelen

1991

 

Trechter van Dunning: pakketbeoordeling als 1e op Noodzakelijkheid, 2e op Werkzaamheid, 3e op Doelmatigheid en 4e op Mogelijkheid eigen rekening/verantwoording.
 1999

 

NICE Quality Adjusted Life Year (QALY) drempel £20,000 / £30,000. Veel gebruikt voorbeeld voor Nederland. Maar wel vangnet voor toepassing oncolytica: Cancer Drug Fund.
1999 – 2006

 

CVZ Pakketprincipes: Noodzakelijkheid, Effectiviteit, Kosteneffectiviteit en Uitvoerbaarheid. Geen harde grens voor de kosten per QALY maar een bandbreedte: van €10.000 voor een beperkte ziektelast tot €80.000 voor een zeer ernstige ziektelast.
 2006

 

Introductie 4 jarig Doelmatigheidsonderzoek voor plaatsing op beleidsregels dure en weesgeneesmiddelen. Beoordeling en herbeoordeling: CVZ/CFH.
 2006 RVZ Zinnige en duurzame zorg. Adviseert grens bij 80.000 euro per QALY.
 2012

 

Introductie Voorwaardelijke pakkettoelating voor alle dure en weesgeneesmiddelen
CVZ beoordeling voor behoud pakket (aanspraak verzekerde) i.p.v. behoud aanvullende bekostiging
Eerste negatieve pakketadviezen CVZ o.b.v. (ingeschatte) effectiviteit en/of kosteneffectiviteit.
Introductie Pay for Performance: prijsverlaging; prijs/volume of prijs/effectiviteit afspraken bij therapeutische méérwaarde maar niet bewezen kosteneffectiviteit of ‘te hoge’ macrobudgetimpact.
Eerste onderhandelingen met geneesmiddelenfabrikanten over kostenreductie.
Doorontwikkeling Voorwaardelijke pakkettoelating voor extramurale farmacie, diagnostica, hulpmiddelen.
 2012/06

 

Nieuwe beoordelingssystematiek Cie BOM: Vijf parallelle assen waarbij de eindconclusie een afweging is van factoren: Kankersoort; Vergelijken met referentiebehandeling; Kwaliteit van de studie; Effectiviteit; Kosten.
Géén ‘aanvaardbare kostennorm’. Wel zal NVMO kostennormering op de politieke agenda zetten.
 2013

 

CVZ adviseert minister VWS aparte financieringsvorm in te stellen voor dure (wees)geneesmiddelen (2012/11). Minister besluit hier niet toe. Wel zal zij overwegen of er, “naast de waarborgen die een protocol bieden, ook een onafhankelijke commissie een rol kan hebben in de doelmatige toepassing van weesgeneesmiddelen.” T.a.v. de behandeling van de Ziekte van Pompe en Fabry: “Maatschappelijk aanvaardbare uitgaven en kosten voor de behandeling zijn een belangrijke voorwaarde voor continuering van de vergoeding na 2013.”
Focus

Contractering oncologische zorg

Ziekenhuizen en zorgverzekeraars moeten over alle DBC-zorgproducten bilaterale contractafspraken maken. Ook over alle DBC zorgproducten oncologische zorg, de add-ons dure geneesmiddelen en de overgehevelde oncolytica.

Lees meer

Onderzoek bij Sanofi

Sanofi heeft een lange staat van dienst op het gebied van R&D oncologie, met name in chemotherapie en targeted therapy. Het oncologie R & D portfolio bevat een reeks van innovatieve behandelingen.

Lees meer

Nascholing

Sanofi biedt services ter ondersteuning van de oncologische praktijk, zoals seminars oncologie en praktijk, bekostigingsbijeenkomsten, online geaccrediteerde nascholingen en congressen.

Lees meer
Nieuws

Concentratie prostaatkankerzorg door selectieve inkoop

Zorgverzekeraars willen via selectieve inkoop de prostaatkankerzorg concentreren in 2 à 3 centra. De ACM vindt het plan onvoldragen en geeft geen fiat.

Lees meer

Voorlichting NZa bekostiging palliatieve zorg

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) publiceert een informatiekaart om zorgaanbieders te informeren over de bekostiging van palliatieve zorg.

Lees meer

Ziekenhuizen betalen niet meer mee aan DICA

Ziekenhuizen betalen niet meer mee aan de kwaliteitsregistraties van DICA. Zorgverzekeraars nemen voortaan de bekostiging voor hun rekening.

Lees meer
Ontvang ook onze nieuwsbrief